In 2005 vierden we het 75-jarig jubileum van de polder. Wil Datema schreef en sprak tijdens de officiële herdenking in Slootdorp op 28 augustus 2005 onderstaand gedicht uit.

75 jaar Wieringermeer

Wil Datema, 75 jaar Wieringermeer.

Wil Datema spreekt in Slootdorp op 28 augustus 2005 het gedicht ’75 jaar Wieringermeer’ uit.

 

75 jaar Wieringermeer

De Wieringermeer, het weidse land
met verre horizon en lange tocht,
waar mens uit alle delen van het land
een bron van leven heeft gezocht.

Cornelis Lely, waterbouwkundig ingenieur
stond aan de wieg van ’t grootse plan.
Een strijd in Parlement en Kabinet
“Hoe de mens de zee bedwingen kan?”

De Maatschappij tot Uitvoering van de Zuiderzeewerken
bevocht de zee met man en macht.
Wereldfaam werd hier bereikt:
“Water naar de zee gebracht!”

Met dragline, kraan, basalt en leem:
een dijk, de zee voorgoed bedaard.
Het water buitendijks gepompt,
gebaggerd sloot en vaart.

Ontginning van de drasse grond
met schop in moede hand.
Wat eens de Zuiderzee nog was
werd Smedings vruchtbaar land.

In barakken woonden zij,
de werkers van het eerste uur.
Geplaagd door weer en wind
in ’t woeste polderavontuur.

Beproefd was reeds een polder
nabij het dorp Andijk.
Hoe moet je cultiveren
een bodem zout, vol slijk?

Van hogerhand een driemanschap:
Directie Wieringermeer.
Zij stuurden de ontwikkeling
en voerden het beheer.

De Wieringermeer, de zee ontworsteld,
doorploegd, doorgraven en ontzilt.
Door noeste arbeid van pioniers
de Zuiderzee tot meer verstild.

En binnendijks de strakke kavels
bewerkt, beplant, gezaaid het goede zaad.
De Voorraadschuur in crisistijd:
’t beloofde land van Neêrlands Staat.

Van heind’ en ver vond men hier woon
en werk; gemeenschap werd gebouwd.
Ver van huis, een zwaar begin.
Heel langzaamaan wat meer vertrouwd.

Schoorvoetend kwamen zij, de eerste pachters.
Twijfels nog volop in crisistijd,
maar met kracht en pioniersgeest
bon men aan de grote strijd.

Nabij Sluis I verrees een dorp,
bewoond door ‘dromend’ pionier.
En ook “De Eerste” boerderij,
een stee voor mens en dier.

Sluis III kwam in ’t Midden van de Meer.
Het tweede dorp, heel centraal.
Handelscentrum en de Beurs,
en een jachthaven in ’t kanaal.

Pas later kwam Wieringerwerf van de grond
ten noordoosten van de Terp gelegen.
Dit dorp heeft later de naam
van bestuurscentrum ooit gekregen.

Waterschap, domeinkantoor,
Gemeentehuis, bestuur.
Een wapen, en met vlag in top
Ambitieus, en steeds vol vuur.

Plots donkere dagen: oorlog en geweld,
verraad, verdrukt, ons goede land bezet.
Schuilplaats: onderduikers veel,
razzia’s en pesterij, gelukkig, ook verzet.

Winter streng, voedselvoorraad schaars,
hongertochten: uren, dagen door de kou.
Menig’ Wieringermeerder blijkt
z’n hongerende landgenoten trouw.

Mooi voorjaar ’45: zonovergoten land.
Het koolzaad bloeit geelgolvend in de wind.
Bevrijding gloort: bezetter in ’t nauw.
Vaag vermoeden, dat wraak nu zint.

Dan ……… die dinsdag 17 april ’45
rond middaguur een doffe knal,
de dijk doorkliefd: zinloos geweld;
kwalijker dan menigeen verwachten zal.

Het zoete water zoekt het lager land,
het stroomt, het sleurt, het buldert naar omlaag.
Het peil stijgt, doorweekt de goede grond.
Verbijstering! “Waarheen?” is nu de vraag.

Bepakt, bezakt, een grauwe stoet,
terneergeslagen, weg van huis en haard.
De meubels ‘thuis’ op hoger plan.
“Die blijven wel gespaard!”

Maar in ’t begin noordwesterstorm,
golven beuken, krachten van natuur.
Gebouw en bomen snel geveld.
De prijs wordt hoog en zuur.

Berooid, verlaten, ver van huis soms,
vindt men onderdak in vreemde oord.
Evacué of vluchteling…
Diep beleefd wordt nu dat woord.

En dan … 5 mei 1945,
Bevrijd ons dierbaar vaderland.
De vlaggen uit, met pijn in ’t hart
om ’t nog verdronken polderland.

Vereend bindt men de strijd dan aan
tegen water voor de tweede keer.
Nu wetend wat men vinden zal:
een gulle grond en voetspoor van weleer.

Dan wederom de polder droog.
De oude hoeve een skelet.
Maar juist ook nu, als pioniers,
de hand weer aan de ploeg gezet.

Reeds ’t volgend jaar is daar de oogst
van aardappel en goudgeel graan.
De wederopbouw aangepakt:
weer toekomst voor een nieuw bestaan.

1957: Het vierde dorp aan ’t firmament.
Kreileroord kreeg het als naam,
omdat in eeuwenoude tijd
’t Creilerwoud daar heeft gestaan.

’t Verenigingsleven groeide groot,
de zuil als fundament.
Drieledig dus georganiseerd.
aanvankelijk veel gekend.

Ontzuiling in plaats van ‘eigen mensen eerst’
kwam hier ook aan het licht.
Want ook in Wieringermeer nu geldt:
“Tesamen meer gewicht!”

Sport en spel tot grote bloei
in heel gevarieerde soort.
Met bal of keu, op fiets, te paard,
waarbij plezier het hoogste scoort.

Het tennisracket, zwemmen op de Terp,
Volley- en korfbal, of duiven in de vlucht.
Een schiet- en honkbalclub
En jeu de boules in d’openlucht.

De kegel rolt, de springlat hoog,
de visser aan de waterkant,
een kaartje leggen, dart in roos.
Het hart hieraan verpand.

Toneel en zang in clubverband,
Fanfare, operette, musical en harmonie.
Na gedane arbeid
geeft dit allen weer energie.

Het onderwijs ging klein van start
in ’n woonhuis in Sluis I,
maar groeiende in kindertal
de echte school verscheen.

Aanvankelijk tesaam naar les.
Eén school voor alleman.
Later onderwijs naar identiteit
elk met haar eigen achterban.

Van kleuterschool tot VWO,
beroepsonderwijs en peuterklas.
Met in ’t begin ook landbouwschool,
omdat de polder toch agrarisch was!

Kerken verrezen elk naar zijn soort.
Hervormd, Katholiek, Gereformeerd.
Oecumene komt op gang:
In eenheid altijd meer geleerd.

Industrie- en Nijverheidsweg,
Schelphorst, De Stek en Robbenplaat.
Werkgelegenheid is welkom hier.
De Middenstand ook steeds paraat.

De toekomst ziet aan horizon
meer industrie op kleine schaal.
Milieubewust en energiek.
Ook Wieringermeer gaat digitaal.

Wij geven aan de golven terug
een deel van ’t polderland.
Voor toerist en zeiljacht
een ‘Meer’ straks aan de rand. *)

De ontwikkeling van Wieringermeer,
getoond in A7-Agripoort.
Hier wordt toekomst weer getoond
met de echo van weleer: “Wij bouwen voort!”

De polder groeit in mensental en vlijt,
de vaart der volkeren mee.
Hier brak men eens met dadenmoed
de heerschappij der zee.

De werkers van weleer,
de vrouw steeds naast de man.
Die pioniers wij danken
voor wat men hier eens ondernam.

De Maaier staat voor pionier.
Hij geeft ons te verstaan,
om eensgezind met goede hoop
de toekomst tegemoet te gaan.

Ingelijst gedicht 75 jaar Wieringermeer

Ingelijste versie van ’75 jaar Wieringermeer’ is in bewaring in het archief van het Historisch Genootschap Wieringermeer.

 

Wil Datema is de polder altijd trouw gebleven!

Geboren te Slootdorp, 7 juli 1940
Overleden te Middenmeer, 14 mei 2018

 

*) deze strofe verwijst naar het project Wieringerrandmeer. Initiatiefnemer provincie Noord-Holland heeft in november 2010 de ontwikkeling van het Wieringerrandmeer stopgezet.